ขณะนี้มีภาพยนตร์เรื่อง "ตั้งวง" ฉายอยู่ในโรงาพยนตร์ ภาพยนตร์เรื่องนี้น่าสนใจตรงที่  มีการตั้งคำถามเกี่ยวกับความเป็นไทย ที่หนังไทยไม่เคยตั้งคำถามมาก่อน  

 

 

หลายคนคิดว่า สังคมไทยกำลังจะกลายเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม  เพราะการเป็นประเทศรายได้ระดับปานกลาง ทำให้มีชาวต่างชาติเข้ามาทำงานมากขึ้นเรื่อยๆ  และเพราะไทยกำลังจะเข้าประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนในอีก 2 ปีข้างหน้า

 

 

แต่แนวคิดนี้ ตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่า สังคมไทยโดยปกติ เป็นสังคมวัฒนธรรมเดี่ยว ไม่หลากหลาย  ต้องรอให้คนต่างชาติเข้ามาเผยแพร่วัฒนธรรมที่แตกต่าง สังคมไทยจึงจะกลายเป็นสังคมพหุวัฒนธรรม

 

 

ภาพยนตร์เรื่อง "ตั้งวง" ของผู้กำกับ คงเดช จาตุรันต์รัศมี แสดงให้เห็นว่าสมมติฐานนี้ผิด

 

 

"ตั้งวง" เป็นเรื่องราวของเด็กมัธยม 4 คน และนางรำรับจ้างอีกหนึ่งคน ที่อาศัยอยู่ในละแวกเดียวกัน ทุกคนคุ้นเคยกันดี  หาก แต่ละคน สังกัดอยู่กับวัฒนธรรมเฉพาะกลุ่ม  ซึ่งถูกกำหนดโดยฐานะครอบครัว อาชีพพ่อแม่ ความสนใจส่วนตัว และเป้าหมายชีวิต  โลกของพวกเขาเชื่อมกันด้วยพื้นที่ทางกายภาพเท่านั้น แต่แทบไม่ได้มีจุดร่วมทางวัฒนธรรมใดๆ

 

 

แต่ละคนไม่ได้เข้าใจโลกของกันและกัน  มากไปกว่าที่เขาเข้าใจโลกของคนต่างชาติ ไม่มีตัวละครใดในเรื่องที่เข้าใจโลกของเอ็ม เด็กยากจนจากต่างจังหวัดที่ทุ่มเทชีวิตกับการเต้นคัพเวอร์เพลงป๊อปเกาหลี ไม่มีใครเข้าใจว่าพี่นัท ซึ่งเป็นผู้หญิงข้ามเพศนั้นก็ต้องการรักแท้เหมือนผู้หญิงทั่วไป

 

 

แม้แต่ตัวละครที่อยู่ในครอบครัวเดียวกันเอง ก็ยังดูราวกับว่าอยู่คนละโลก  เบส นักกีฬาปิงปองโรงเรียนที่ต้องเล่นกีฬาเพื่อให้ได้ทุนเรียนต่อ และยังต้องดูแลเลี้ยงน้อง ไม่เข้าใจว่าทำไมพ่อของเขาจึงไปร่วมชุมนุมกับคนเสื้อแดงทุกวันทุกคืน  เขาถามพอว่า "ไปชุมนุมได้เงินไม่กี่ร้อยบาท มันพอเลี้ยงครอบครัวที่ไหน"  พ่อเขาตอบกลับไปว่า "กูไม่ได้ไปเพื่อเงิน กูไปทำหน้าที่พลเมือง"  สีหน้าของเบสไม่ได้แสดงให้เห็นว่าเขาเข้าใจสิ่งที่พ่อพูดแต่อย่างใด

 

 

ตัวละครแต่ละตัว สังกัดอยู่ในวัฒนธรรมเฉพาะกลุ่ม ที่แทบไม่มีส่วนซ้อนทับกัน  และตัวตนของพวกเขาก็ถูกนิยามโดยวัฒนธรรมเหล่านี้  เขาไม่ได้มอง "ความเป็นไทย" ว่าเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์เขาแต่อย่างใด

 

 

นอกจากเรื่องความเป็นไทย วัฒนธรรมเฉพาะกลุ่ม และทัศนคติต่อคนต่างชาติแล้ว  "ตั้งวง" ยังแตะประเด็นเรื่องเพศที่สาม ความงมงาย ทัศคติทางการเมือง ข้อบกพร่องของระบบการศึกษา ความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้าง-ลูกจ้าง และความเชื่อที่ย้อนแย้งเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ได้อย่างน่าสนใจ

 

 

ภาพยนตร์เรื่อง ตั้งวง  เป็นผลงานการกำกับการแสดงและเขียนบท  โดยคงเดช จาตุรันต์รัศมี ได้รับการคัดเลือกให้เข้าฉายในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ เบอร์ลิน ครั้งที่ 63 ที่ประเทศเยอรมนี  และ ฮ่องกง ฟิล์ม เฟสติวัล